Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Rahman Nurdun, Japonya’nın Yokohama kentinde 20-22 Ağustos 2025 tarihlerinde düzenlenen 9. Tokyo Uluslararası Afrika Kalkınma Konferansı (#TICAD9) marjında gerçekleştirilen tematik etkinliğe katıldı.
“Cooperation with Africa from Different Continents” başlıklı oturumda TİKA’yı temsilen konuşan Nurdun, Ajansın Afrika genelinde yürüttüğü kalkınma iş birliği faaliyetlerini ve kıtadaki projelerini paylaştı.
TİKA, sağlık, tarım, eğitim, kültürel mirasın korunması ve mesleki eğitim gibi birçok alanda hayata geçirdiği projelerle Afrika ülkelerinin kalkınma süreçlerine katkıda bulunuyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Sudan’ın Nil Nehri Eyaletinde hayvancılık alanında önemli bir projeyi hayata geçirdi. 1,2 milyon nüfus ve yaklaşık 10 milyon hayvan varlığıyla ülkenin en önemli bölgelerinden biri olan eyalette ilk kez bir hayvancılık laboratuvarı kuruldu.
Bölge genelinde daha önce faaliyette bulunan herhangi bir laboratuvar bulunmazken, kurulan tesis özellikle salgın hayvan hastalıklarının teşhisinde ve gıda güvenliğinin sağlanmasında kritik bir rol üstlenecek. Laboratuvar sayesinde et ve süt ürünleri kontrol edilerek, insan sağlığına zararlı unsurların tespiti ve gıdaların tüketime uygunluğunun belirlenmesi mümkün olacak.
Nil Nehri Eyaletinin başkenti Ed Damir’de gerçekleştirilen açılış ve teslim törenine; Nil Nehri Eyaleti Valisi Mohamed Albadavi, Hayvancılık Bakanı Dr. Najda Elzuber, Tarım Bakanı Mühendis Salahaldin Ali, Yatırım Bakanı Osman Abd Elrahim, Sosyal Kalkınma Bakanı Dr. Tahani Meyrgni, Maliye Bakanı Amira Ahmed ve TİKA Sudan Koordinatörü Galip Yılmaz katıldı.
Törende konuşan Nil Nehri Eyaleti Valisi Mohamed Albadavi, Türk ve Sudan halklarının kadim dostluk ve kardeşlik ilişkilerine vurgu yaptı. Türkiye’nin, özellikle de TİKA’nın Sudan’da gerçekleştirdiği çalışmalardan duydukları memnuniyeti dile getiren Albadavi, açılışı yapılan bu laboratuvarın ülkede gıda sağlığı alanında kurulan ilk ve tek laboratuvar olma özelliği taşıdığını ifade etti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Yeryüzü Doktorları işbirliğinde Etiyopya’da yürütülen sağlık programı kapsamında, gönüllü Türk doktorlar tarafından ortopedi ameliyatları gerçekleştirildi.
TİKA ile Yeryüzü Doktorları Derneği iş birliğinde, Türkiye’den giden gönüllü sağlık ekibi ve uzman doktorlar, 16-23 Ağustos 2025 tarihleri arasında Etiyopya’nın Somali Eyaleti’nin başkenti Jigjiga’da bir haftalık ortopedi kampı düzenledi.
Program kapsamında, mevcut sağlık imkânlarıyla tedavisi mümkün olmayan 34 hastanın ortopedi ameliyatları başarıyla gerçekleştirildi. Ayrıca 100’den fazla hasta muayene edildi. Türk doktorlarına eşlik eden Etiyopyalı meslektaşlarının da ameliyat ve muayene deneyimlerine katkı sağlandı.
Programın son gününde Etiyopya Somali Eyaleti Başkanı Mustafa Muhummed OMER hastaneyi ziyaret ederek tedavi gören hastalarla görüştü. Düzenlenen toplantıda Türkiye’ye, TİKA’ya ve Yeryüzü Doktorları Derneği’ne teşekkür eden OMER, Türkiye ile Somali Eyaleti arasındaki tarihi ve kültürel dostluğun bu tür iş birliği projeleriyle daha da güçlendiğini ifade etti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Afganistan’ın kuzeyindeki Bağlan vilayeti merkezi Pul-i Humri’de kadınlara yönelik biçki-dikiş ve nakış kurslarının ikinci etabını başlattı.
Bağlan Vilayeti Çalışma ve Sosyal İşleri Müdürlüğü iş birliğiyle hayata geçirilen proje kapsamında, kurslarda kullanılacak kumaş, iplik ve çeşitli malzemeler düzenlenen törenle teslim edildi. Törene, Bağlan Vilayeti Çalışma ve Sosyal İşleri Müdürü Kari Nasratullah Parsa, TİKA Mezar-ı Şerif Program Koordinatörü Mikail Taşdemir, Mezar-ı Şerif Masa Sorumlusu Dr. Ahmet Çanga, ilgili müdürlük çalışanları ve kursiyer kadınlar katıldı.
Mesleki eğitim için kurslara; kumaşlar, dikiş ve overlok iplikleri, terzilik tebeşiri, boncuk, düğme, düğme kalıbı, sünger, silikon, paketleme poşeti, halıfleks ve sulu klimalar gibi malzemeler temin edildi.
Törende konuşan Bağlan Vilayeti Çalışma ve Sosyal İşleri Müdürü Parsa, TİKA tarafından Afganistan’da yürütülen kalkınma ve insani yardım projelerinden dolayı Türkiye’ye teşekkür ederek, “İlk etapta düzenlenen kurslara gösterilen yoğun ilgi sonrası, daha fazla kadın ve kızımızın meslek sahibi olmak istediğini gördük. TİKA desteğiyle ikinci etap kurslarının başlatılmasından dolayı büyük memnuniyet duyuyoruz.” ifadelerini kullandı.
TİKA Mezar-ı Şerif Program Koordinatörü Mikail Taşdemir ise, 2024 yılında gerçekleştirilen ilk etap kurslarının 6 ay sürdüğünü ve başarılı bir şekilde tamamlandığını hatırlattı. Kursu bitiren kadınların, kendilerine sağlanan makinelerle aile ekonomilerine ciddi katkı sağladıklarını belirten Taşdemir, ikinci etap kurslarının da 6 ay süreceğini ve 20 kadının faydalanacağını söyledi.
Taşdemir, kritik bir dönemden geçen Afgan kadınlarının meslek sahibi olmalarının önemine dikkat çekerek, TİKA’nın bu yöndeki desteğinin devam edeceğini vurguladı.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Kırgızistan’ın Talas bölgesinde hizmet veren 17 eğitim ve sağlık kurumuna bilgisayar ve yazıcı desteğinde bulundu.
Sağlanan donanım desteği sayesinde idari işlemlerdeki donanım eksiklikleri giderilirken, özellikle hasta kayıt ve tedavi süreçlerinde yaşanan aksaklıklarında önüne geçildi. Eğitim kurumlarında ise dijital altyapı güçlendirilerek işleyişin daha düzenli ve sağlıklı sürdürülebilmesine katkı sağlandı.
Teslim töreni, Talas Bölge Milletvekili Dastan Cumabekov ile ilgili kurum temsilcilerinin katılımlarıyla gerçekleştirildi.
Yetkililer, söz konusu desteğin bölgedeki eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesini artıracağına dikkat çekti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Karadağ’da kırsal kalkınmayı desteklemek amacıyla hayata geçirdiği “Karadağ’da Örtü Altı Yetiştiriciliğinin Geliştirilmesi Projesi” kapsamında 44 aileye sera desteği sağladı.
Proje kapsamında ülkenin kuzeyinde Rojaye, Plav, Gusinye, Andryevitsa ve Biyelo Polye ile güneyde Çetinye ve Tuzi’de yaşayan ailelere sulama sistemleriyle birlikte sera kurulumu yapıldı. Bu sayede bölge halkına, kendi üretimlerini gerçekleştirerek geçimlerini sağlayabilecekleri verimli ve sürdürülebilir bir tarım altyapısı sunuldu.
Seracılık imkanlarından yararlanan vatandaşlar, projenin ekonomik kazanımların yanı sıra sosyal faydalar da sağladığını belirtti. Kadınların üretim süreçlerine dahil edilmesiyle toplumsal hayatta da dönüşüm yaşandığı, kadınlar için yeni gelir kaynakları oluştuğu ifade edildi.
TİKA’nın desteğinin, kırsalda yaşayan genç nüfusun bölgede kalmasını teşvik ederek göçü yavaşlattığı ve yerel kalkınmaya katkı sunduğu kaydedildi.
TİKA tarafından 2014 yılından bu yana yürütülen proje kapsamında, Karadağ genelinde 214 üreticiye sulama sistemleriyle birlikte sera kurulumu ve tohum desteği sağlandı, ayrıca seracılık konusunda eğitimler verildi. Bunun yanı sıra ülke genelindeki 7 ilkokula, Podgoritsa’daki Çocuk Islahevine ve Karadağ’ın en büyük cezaevi olan Spuj Cezaevine de sera desteği ulaştırıldı.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) destekleriyle Azerbaycan’ın Göygöl bölgesindeki Cevat Han Tarih ve Kültür Vakfı tarafından Hacıkent Han Yaylası’nda “4. Milli Yayla Festivali” düzenlendi. Festivale Azerbaycan’ın yanı sıra Türk Dünyasından binlerce kişi katıldı.
İlki 2019’da yine TİKA’nın katkılarıyla gerçekleştirilen festivalin açılışına Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakanı Ferit Gayıbov, Türkiye’nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün, Gence ve Göygöl valileri ile TİKA Bakü Program Koordinatörü Hayrettin Özçelik katıldı. Dünya Etnospor Birliği Başkanı Bilal Erdoğan’ın onur konuğu olduğu festival yoğun ilgi gördü.
Göygöl Hacıkent Han Yaylası’nda düzenlenen festivalde güreşçiler, alpagut sporcuları, okçular ve Azerbaycanlı biniciler gösteriler sundu. Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan ve Tebriz’den gelen sanatçılar da konser verdi. Ziyaretçiler, alanda kurulan “Etno Kasabası”nda zanaatkârların eserlerini görme, pazar yerini gezme ve geleneksel lezzetleri tatma fırsatı buldu.
Bilal Erdoğan, etkinlikte yaptığı konuşmada davetlilere Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın selamlarını ileterek, “Milli Yayla Festivali Türkiye-Azerbaycan kardeşliğinin meyvesi haline geldi.” dedi. Erdoğan, festivalin düzenlenmesinde emeği geçen kurumlara ve TİKA’ya teşekkür etti.
TİKA Bakü Program Koordinatörü Hayrettin Özçelik de basın mensuplarına yaptığı açıklamada, kurumun Azerbaycan’da 1993’ten bu yana 1500’ün üzerinde projeyi hayata geçirdiğini belirtti. Özçelik, Türk dünyasının ortak hafızasını yaşatmaya ve gelecek nesillere kültürel miras bırakmaya önem verdiklerini vurgulayarak, Milli Yayla Festivali’nin de bu çalışmalardan biri olduğunu ifade etti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), İsrail’in insani yardım girişlerini engellediği Gazze’de açlıkla mücadele eden Filistinlilere gıda paketi desteği sağladı.
İsrail’in 2025 Mart ayından bu yana insani yardım girişlerine izin vermediği ve ağır kuşatma altında bulunan Gazze Şeridi’nde, temel ihtiyaçlara erişimi olmayan binlerce Filistinli hayatta kalma mücadelesi veriyor. Gıda, su, ilaç ve hijyen malzemelerinin neredeyse tamamen tükendiği bölgede, TİKA tarafından insani yardım faaliyetleri sürdürülüyor.
TİKA, Gazze’nin merkezinde faaliyet gösteren Assalama Derneği iş birliğinde gerçekleştirdiği son yardım çalışmasıyla, 350 Filistinli aileye çeşitli sebzelerden oluşan gıda paketleri ulaştırdı. Yardımlar, özellikle kuşatma nedeniyle temel gıda maddelerine ulaşmakta zorlanan sivillere can suyu oldu.
Gazze’de savaşın başlamasından bu yana birçok kez yardım faaliyetlerinde bulunan TİKA, şimdiye kadar Gazze’nin farklı bölgelerinde binlerce aileye gıda kolileri, çadır, yatak, battaniye, kışlık kıyafet, tıbbi malzeme ve ilaç desteği sağladı.
Ayrıca her yıl Ramazan aylarında kurulan TİKA Ramazan mutfakları ve dağıtılan Ramazan gıda paketleri sayesinde de binlerce ihtiyaç sahibine ulaşan TİKA, zor şartlar altındaki Filistinlilerin yanında olmaya devam ediyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından, Cezayir Riyas Kültür Kurumu iş birliğiyle tarihi Hüzeyin Paşa Sarayı’nda düzenlenen Hat Sanatı ve Ebru Sanatı eğitim programı sona erdi.
Sanat Eğitim Programları (SEP) kapsamında gerçekleştirilen eğitimlere Hat Sanatı dalında 21, Ebru Sanatı dalında ise 85 kişi olmak üzere toplam 106 sanatsever katıldı. 10 gün süren programda Ebru Sanatçısı Nuran Öner ve Hattat Erhan Bektaş eğitim verdi.
Eğitimlerin tamamlanmasının ardından, katılımcıların hazırladığı eserlerin yer aldığı sergi açıldı ve programı başarıyla tamamlayan öğrencilere sertifikaları takdim edildi.
Hüzeyin Paşa Sarayı’ndaki sergi ve sertifika törenine Türkiye’nin Cezayir Büyükelçisi Muhammet Mücahit Küçükyılmaz ve eşi, TİKA Program Koordinatörü Gökçen Kalkan, Riyas Cezayir Başkanı Bilal İrmuli, Cezayir Kültür Bakanlığı yetkilileri, Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyeleri, eğitim programına katılan öğrenciler ve sanatseverler iştirak etti.
Büyükelçi Küçükyılmaz, törende yaptığı konuşmada Türk ve Cezayir halklarının uzun ve köklü bir ortak tarihe sahip olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Şu anda bulunduğumuz mekân da bunun en önemli şahitlerinden biridir. Bu tarihi yapının restorasyonu tamamlandıktan sonra böylesine anlamlı bir etkinliğin düzenlenmesi çok kıymetlidir. Cezayirli gençlerin ve sanatseverlerin büyük ilgi gösterdiği bu kültürel faaliyetin bu mekânda yapılmasına katkı sağlayan Cezayir Kültür Bakanlığı yetkililerine, programı düzenleyen TİKA ve Riyas Cezayir Kurumu’na teşekkür ederim. Umarım siz katılımcılar, Cezayir’de bu sanatların öncüleri olursunuz.”
Riyas Cezayir Derneği adına konuşan Samiya Kadrin de anlamlı bir eğitim programına ev sahipliği yaptığı için TİKA’ya teşekkür etti.
Program, serginin gezilmesi ve sertifika dağıtımı ile sona erdi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Kamerun’un Uç Kuzey Bölgesi’nde yer alan Mora ilçesindeki bir kooperatife patates unundan ekmek üretimi için ekipman ve eğitim desteği sağladı.
Yaklaşık 50 üyesi bulunan ve tarım ile fırıncılık alanlarında faaliyet gösteren MDANYA Kooperatifi, Boko Haram tehdidi ve artan gıda güvensizliğinden etkilenen ailelere destek olmak amacıyla yerel tatlı patatesleri una dönüştürerek ekmek üretimi yapıyor.
Proje kapsamında kooperatife geleneksel odun ve kömürle çalışan fırınlar, hamur yoğurma makineleri ve çeşitli üretim ekipmanları hibe edildi. Ayrıca bölgedeki gençlere yönelik fırıncılık eğitimi düzenlenerek istihdam imkânı oluşturuldu.
Ekmek üretim tesisinin açılış törenine Türkiye’nin Yaounde Büyükelçisi Volkan Öskiper, Mora Belediye yetkilileri, TİKA Yaounde Koordinatörü Melih Çağatay Artunay, kooperatif üyeleri ve çok sayıda davetli katıldı.
Törende konuşan Kooperatif Başkanı, proje sayesinde daha fazla aileye ulaşabileceklerini ve bölgenin önemli bir gıda kaynağı olan tatlı patatesi ekonomik değere dönüştürebileceklerini belirterek TİKA’ya teşekkür etti.
Büyükelçi Öskiper ise konuşmasında, Boko Haram tehdidinden etkilenen Mora’da yerel halk için bir ekmek üretim tesisinin hizmete açıldığını belirtti. Projenin, bölge halkının gıda güvenliğini artırmayı ve ekonomik hayata katılımı desteklemeyi hedeflediğini vurguladı.
TİKA Koordinatörü Artunay da projenin, temel gıdaya erişimi kolaylaştırmanın yanı sıra gençlere istihdam sağlayarak bölgedeki ekonomik ve sosyal yapıyı güçlendireceğini ifade etti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi iş birliğinde yürütülen “Kentsel Gelişim Eğitim Programı (KEGEP)” kapsamında, Kuzey Makedonya ve Azerbaycan’dan gelen öğrenciler teknik gezi ve uygulamalı eğitime katıldı.
Programın son aşamasında gerçekleştirilen “Yeşil Dönüşüm Teknik Gezi ve Eğitimi” kapsamında, temel ve ileri düzey eğitimlerde başarı gösteren 10 öğrenci, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yeşil Dönüşüm Koordinatörlüğü ve İÇDAŞ A.Ş. iş birliğinde düzenlenen programda 10 iş günü süresince uygulamalı eğitim aldı.
Katılımcılar, üretim süreçleri, yeşil dönüşüm uygulamaları, atık yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik gibi konularda saha deneyimi kazandı.
Program sonunda düzenlenen “Yeşil Dönüşümde Adil Geçiş ve Fırsat Eşitliği” başlıklı çalıştayda ise özel sektör temsilcileriyle bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunuldu. Çalıştaya, Azerbaycan ve Kuzey Makedonya’dan gelen akademisyenler de katılım sağladı.
Eğitim programını başarıyla tamamlayan öğrencilere ve çalıştay katılımcılarına teşekkür belgeleri takdim edildi. Program, dost ve kardeş ülkelerle akademik ve teknik iş birliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Kolombiya’nın Nariño Departmanı’na bağlı Ricaurte Belediyesi’nde yürüttüğü iki etaplı projeyle, şeker kamışı üreticisi çiftçilere yönelik üretim altyapısını güçlendirdi.
TİKA, Kolombiya Devlet Başkanlığı Uluslararası İşbirliği Ajansı (APC Colombia) ve Bölgesel Yenilenme Ajansı (ART) iş birliğinde hayata geçirilen proje kapsamında, toplam dört ayrı noktada şeker kamışı üretim sistemi (trapiche) kurarak kırsal kalkınmaya katkı sağladı. Projeyle, ASOCAMPARI (Asociación Campesinos Trapichero del Municipio de Ricaurte) adlı üretici birliğe bağlı yaklaşık 80 çiftçi ailesinin üretim kapasitesi artırıldı.
2016 yılında imzalanan barış anlaşması sonrasında kırsal bölgelerin kalkınmasına öncelik verilmesini öngören PDET (Bölgesel Yaklaşımlı Kalkınma Programı) kapsamındaki bu proje, Kolombiya’da sürdürülebilir ve yasal tarım faaliyetlerinin teşvik edilmesine katkı sağlıyor.
Üretim Kapasitesi 2 Katına Çıktı
2024 yılında başlatılan projenin ilk etabında, Ricaurte Belediyesi’ne bağlı San Pablo mezrasında iki üretim ünitesi kuruldu. 2025’te tamamlanan ikinci etapta ise San Isidro ve Chambú mezralarında iki yeni üretim birimi daha faaliyete geçti.
Yeni sistemlerle çiftçilerin saatlik işleme kapasitesi ortalama 50 kilogramdan 110 kilograma yükseldi. Böylece üretim miktarı çiftçi başına yıllık ortalama 1,2 kat arttı. Çiftçiler, bu sistemlerde şeker kamışını kaynatarak “panela” adı verilen doğal bir tatlandırıcıya dönüştürüyor.
ASOCAMPARI yetkilileri yaptıkları açıklamada, “Atalarımızdan gelen üretim yöntemleri, TİKA sayesinde modern sistemlerle birleşti. Verim arttı, çevre korundu.” ifadelerine yer verdi.
Barışa ve Ekonomik Kalkınmaya Katkı
Projede TİKA’nın iş birliği yaptığı ART, Kolombiya Devlet Başkanlığına bağlı olarak faaliyet gösteriyor ve ülkenin iç savaş geçmişinden etkilenen bölgelerde yaşam standartlarını iyileştirmeyi amaçlıyor. Ricaurte Belediyesi de PDET kapsamındaki bölgeler arasında yer alıyor.
TİKA’nın desteklediği bu proje, kırsal kalkınma aracılığıyla Kolombiya’daki barış sürecine de katkı sağlıyor. Aynı zamanda yasa dışı tarım faaliyetlerinin yerine alternatif, yasal ve sürdürülebilir tarımsal üretimin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
TİKA, Stratejik Ortak Olarak Tanındı
Kolombiya Devlet Başkanlığı Uluslararası İşbirliği Ajansı (APC Colombia) tarafından 2024 yılı “Sonuç Veren Ortaklıklar” programı kapsamında stratejik ortak olarak tanınan TİKA, Kolombiya’da barışı ve kırsal kalkınmayı destekleyen projelerle Türkiye’nin dostane ve dayanışmacı duruşunu sürdürmeye devam ediyor.
Panela Nedir?
Proje kapsamında üretilen temel ürün olan “panela”, şeker kamışının kaynatılmasıyla elde edilen ve Latin Amerika mutfağında yaygın şekilde kullanılan doğal bir tatlandırıcıdır. Kolombiya’da şeker pancarı üretimi yok denecek kadar az olduğundan, ülke şeker ihtiyacının büyük bölümünü panela ile karşılıyor. Özellikle kırsal bölgelerde sofraların vazgeçilmezi olan panela, geleneksel üretim biçimleriyle kültürel mirasın da önemli bir parçasını oluşturuyor.
