Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından Yemen’de kurulan Ağır İklim Tipi Türk Sahra Hastanesi ülkenin büyük şehirlerinden olan Taiz ve yakınlarındaki 1 milyon 200 bin kişiye sağlık hizmetinde bulunmaya devam ediyor.
Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatları ile T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından Yemen’e temin edilen sahra hastanesi malzemeleri ‘Umudu ol’ yardım gemisi ile Türk Kızılay’ı tarafından teslimatları gerçekleştirilerek kurulacağı alan dahil olmak üzere tüm kurulumu TİKA tarafından gerçekleştirilmişti.
T.C. Sağlık Bakanlığı, TİKA ve Türk Kızılay’ının yardımlarıyla Yemen’de hizmete giren ve hastaların tedavilerine başlanması ile ilk teşhisin konulması konusunda önemli bir yere sahip olan hastane, bölgenin ihtiyaçları doğrultusunda 2018 Mayıs’ta El Halife Hastanesine dahil edildi.
Yemen’deki iç savaşın başlamasının ardından Türkiye’nin yardımlarıyla kurulan ve sonradan Taiz şehri yakınlarındaki Etturbe kentindeki El Halife Hastanesinin bünyesine katılan Sahra Hastanesinin faaliyetleri devam ediyor.
El Halife Hastanesi Başhekimi Abdurrahman Salih, yaptığı açıklamada, kısıtlı imkanlara rağmen 1 milyon 200 bin kişiye sağlık hizmetleri verdiklerini söyledi. Hastanenin kurulmasına vesile olan Türkiye’nin Yemen’e desteklerini sürdürmesinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Salih, “Günlük olarak birçok insana hizmetlerimizi sunmaktayız. Gerek il sağlık müdürlüğü gerekse de mülki amirlik olarak Türk hükümetine yapmış olduğu yardımlar için çok teşekkür ederiz” dedi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), 2018’de insanı merkeze alan “Türk Tipi Kalkınma Yardım Modeli” anlayışıyla Türkiye’nin tecrübesini, birikimini ve dostluk elini 5 kıtaya ulaştırdı.
TİKA, Orta Asya’dan Balkanlar’a, Afrika’dan Latin Amerika’ya kadar geniş bir coğrafyada başta eğitim, sağlık, tarım, hayvancılık, üretim, altyapı ve restorasyon alanlarında çok sayıda önemli projeyi hayata geçirdi.
Cezayir’in bağımsızlık sembolü ve Türkiye ile Cezayir arasındaki 500 yıllık dostluğun simgelerinden Keçiova Camisi, TİKA desteğiyle restore edildi.
Kenya’nın Somali sınırındaki Garissa eyaletinin Dadaab bölgesindeki kamplarda faaliyete geçen Aysel ve Şerif Fındıkkaya Külliyesine donanım desteğinde bulunuldu.
TİKA’nın düzenlediği Tecrübe Paylaşım Programı kapsamında Kenya’ya giden diş hekimliği ve tıp öğrencilerinden oluşan 14 kişilik üniversiteli gönüllü grubu, “Gülümseyen Çocuklar Projesini” hayata geçirerek 2 bin çocuğu sağlık taramasından geçirdi.
Batı Afrika ülkesi Sierra Leone’nin başkenti Freetown’da 216 yetim kız çocuğunun kalacağı bir yetimhanenin donanımı TİKA tarafından sağlandı.
Moritanya’da 1-2 Temmuz’da yapılan Afrika Birliği Zirvesinde görevli personele aşçılık, servis ve kat hizmetleri alanlarında eğitim programı düzenlendi.
Komorlar’daki engellilere 200 tekerlekli sandalye verildi ve Moritanya’da bin 100 aileye gıda yardımında bulunuldu.
Namibya, Gambiya, Zambiya, Etiyopya ve Güney Sudan’da 75 medya personeline TRT iş birliğiyle uygulamalı eğitimler verildi.
Kamerun’da açılan modern su kuyusuyla yaklaşık bin kişi temiz içme suyuna kavuştu.
Somali’deki hastanelerde çalışmalara katılan TİKA’nın gönüllü tıp öğrencileri, hastalara şifa oldu.
Tunus’un Ben Arous vilayetinde meydana gelen sel nedeniyle ev ve iş yerleri hasar gören çok sayıda aileye yardım malzemeleri dağıtıldı.
TİKA, Etiyopya’nın Mekele kentine 60 kilometre mesafedeki Necaşi köyünde bulunan Etiyopya Kralı Necaşi Eshame’nin türbesi ve camisi ile aynı bölgede bulunan 15 sahabenin mezarlarının restorasyonunu tamamladı.
– TİKA’nın yardım eli Latin Amerika’da
Şili’nin başkenti Santiago’da yaşayan Müslüman azınlığın en büyük ibadethanesi As-Salam Camisi ile Brezilya’da yaşlı bakımevine tadilat ve donanım desteğinde bulunuldu.
Arjantin’in başkenti Buenos Aires’deki ülkenin köklü hastanelerinden Dr. Ricardo Gutierrez Çocuk Hastanesine ekipman desteği sağlandı. Paraguay’a ambulans ve tekerlekli sandalye yardımı yapıldı.
Venezuela’da Materno Infatil Comandante Supremo Hugo Rafael Chavez Frias Kadın Doğum ve Çocuk Sağlığı Hastanesine 5 kuvöz, 2 radyant ısıtıcılı yatak ve 2 fototerapi ünitesi desteğinde bulunuldu. Hastanenin yenidoğan yoğun bakım ünitesinin etkin şekilde hizmet vermesi sağlandı.
Öte yandan, ülkedeki Arte Fuego Atölye Sanat Okulunun tadilatı ve çevre ve düzenlemeleri de TİKA tarafından tamamlandı.
– Balkanlar’a Türk tipi kalkınma modeli
Balkanlar’daki en büyük restorasyon projelerinden Tarihi Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü Restorasyonu projesi ile Bosna Hersek’teki ortak kültürel miras koruma altına alınarak köprü gelecek nesillere aktarıldı. Ayrıca, Mostar şehrinde restore edilen tarihi Karagöz Bey Medresesi (Keyvan Kethüda Mektebi) açıldı.
Kosova’nın bağımsızlığının 10. yılında, Kosova Savaşı sürecinde en çok zarar gören bölgelerin başında gelen Drenas bölgesindeki Ardhmeria Kreşi yenilenerek hizmete açıldı. Başkent Priştine’de bin 800 öğrencinin eğitim gördüğü Elena Gjika İlköğretim Okulunda kapsamlı tadilat ve donanım çalışmaları yapıldı.
– Asya’nın uzak coğrafyalarına TİKA’dan yardım eli
Orta Asya ülkesi Tacikistan’da Meslek Edindirme ve İstihdam Programı (MESİP) kapsamında kaynakçılık eğitimleri verildi.
Filipinler’de Moro Müslümanlarının yaşadığı Bangsamoro Bölgesinde kullanılmak üzere cerrahi müdahale dahil birçok tıbbi tedavinin gerçekleştirilmesinde kullanılan tam donanımlı Operasyonel Mobil Klinik bölgedeki yetkililere teslim edildi.
Arakan’da Kamp 16 bölgesinde bulunan Moynergona/Bagguna dağıtım noktasında 25 bin kişiye düzenli olarak sıcak yemek dağıtılıyor. Bugüne kadar 7 milyonu aşan yemek dağıtımından Arakanlı Müslümanların yanı sıra bölgede yerleşik Bengal vatandaşları da istifade ediyor.
Kırgızistan’da, dünyaca ünlü Kırgız yazar Cengiz Aytmatov isminin verildiği “Cengiz Aytmatov Türkiye-Kırgızistan Kültür Merkezi” açıldı. Ayrıca, salonunun tadilat ve restorasyonu yapıldı.
Özbekistan’a 50 ambulans ve 20 mobil ofis araçları teslim edildi. Ambulanslar yılda 10 milyon insana muayene hizmeti verecek.
Afganistan’ın Herat bölgesinde 40 çiftçiye 16 ton yerli üretim safran soğanı dağıtıldı. Çiftçilere teknik eğitim verildi.
– TİKA’dan Orta Doğu’ya can suyu projeler
Filistin’in El Halil şehrinde yer alan Hz. İbrahim ve oğulları Hz. İshak ve Hz. Yakup ile eşlerinin de kabirlerinin olduğu Hz. İbrahim Camii’nin hemen yanında bulunan Hz. İbrahim Tekkesi İmarethanesi restore edildi.
Tarım arazisi ve yeşil alan bakımından Filistin’in en zengin bölgesinde bulunan Cenin şehrinde toplam 3 bin metrekarelik alan üzerine bin 700 metrekaresi kapalı fidan üretim tesisi kuruldu.
Yemen’de kırtasiye malzeme içerikli 3 bin okul çantası dağıtımını kapsayan bir yardım kampanyası düzenlendi.
– Avrupa’da restorasyon ve ekipman desteği
Moldova’nın başkenti Kişinev’de Moldova Cumhurbaşkanlığı binasını
yenileyen TİKA, Gökoğuz Yeri Özerk Bölgesinde faaliyet gösteren Acil Yardım Müdürlüğüne teknik ekipman desteğinde bulundu.
Bölgede, TİKA’nın inşa ettiği Nasrettin Hoca Kreşi ilk etapta yaşları 3 ile 7 arasında değişen 72 çocuğa yatılı hizmet verecek. Kreş, Gagauz Yerindeki 26 bin nüfuslu başkent Komrat çocuklarına daha iyi ve modern şartlarda eğitim sunacak.
Öte yandan, Komrat’ta 56 yatak kapasiteli Aziz Sancar Tanı ve Tedavi Merkezi inşa edildi ve merkezin donanımını da TİKAtarafından sağladı.
TİKA ve Macar Turan Vakfı iş birliğinde Macaristan’da Türk kökenli 27 milletin katılımıyla Türk-Hun Kurultayı düzenlendi. Hun-Türk milletlerini yakınlaştırmak amacıyla Macar-Turan Vakfı tarafından iki yılda bir düzenlenen programa, Macaristan Ulusal Meclis Başkanı Laszlo Köver’in yanı sıra çok sayıda davetli katıldı.
TİKA, ayrıca Macaristan’daki Osmanlı eserleri arasında yer alan Gül Baba Türbesi’nin restorasyonunu ve müze projesinin açılışı gerçekleştirdi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ve Yeryüzü Doktorları Derneği işbirliğinde Nyala-Sudan Türkiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde bölge şartlarında tedavi edilemeyen 51 zorlu ameliyat gerçekleştirildi.
Sudan’ın Darfur bölgesinde en önemli sağlık sorunlarından olan fistül hastalığının tedavisine destek amacıyla TİKA’nın desteğiyle Yeryüzü doktorları Sudan’da 1 hafta boyunca 51 ameliyat gerçekleştirdi. 2014 yılında TİKA’nın inşa ettiği ve donanımını sağladığı Nyala-Sudan Türkiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirilen ameliyatlara 4 jinekolog, 2 hemşire ve 1 anestezistten oluşan sağlık ekibi katıldı.
Ameliyatlardan sonra açıklama yapan Nyala Eyaleti Sağlık Bakanı Muhammed Ebubekir Ali, “Bölgenin en önemli sağlık problemlerinden olan fistül hastalığı tedavisi için ameliyatları gerçekleştiren Yeryüzü doktorları sağlık ekibine ve TİKA’ya teşekkür ediyorum” dedi.
TİKA Sudan Koordinatörü Celalettin Güngenci de, TİKA olarak Sudan’da sağlık alanında birçok proje gerçekleştirdiklerini özellikle doğum öncesi ve sonrasında meydana gelen anne ve çocuk ölümlerini en aza indirmek için ebe eğitimi projelerine devam ettiklerini aktardı. Yeryüzü doktorları sağlık ekibi tarafından 51 başarılı ameliyatın yapıldığını vurgulayan Güngenci, “ Sudan’da yaygın olan fistül hastalığına karşı yürütülen mücadeleye her türlü desteği vereceğiz. Ameliyatları gerçekleştiren Yeryüzü Doktorları sağlık ekibine ve gösterdikleri ev sahipliğinden dolayı Nyala Sudan Eğitim ve Araştırma Hastanesi yönetici ve çalışanlarına teşekkür ediyorum.” dedi.
Yeryüzü Doktorları Proje Koordinatörü Furkan Terzi ise ülkede gerçekleştirilen bazı ameliyatların ilk defa yapıldığını belirterek, "Sudan'da fistül hastalığı çok yaygın. Erken yaşta hamilelik, doğum esnasında sağlık hizmetine ulaşamama, yanlış doğum yöntemleri gibi nedenlerden ötürü sürekli idrar kaçırmaya sebebiyet veren fistül hastalığı, kadınları sosyal yaşamlarında büyük sıkıntılara sokuyor." ifadelerini kullandı.
2006 yılından bu yana Sudan’da faaliyetlerine devam eden TİKA, sağlık altyapısının geliştirilmesine yönelik birçok proje gerçekleştirdi. Laperaskopik cerrahi ve anne çocuk sağlığı alanlarında 2016 yılında TİKA tarafından Sudan’da başlatılan eğitimlerin Acil Tıp ve Kapasite Geliştirme Eğitimlerini içine alarak 2019 yılında da devam edecek.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Trakya Üniversitesi ve İslam Kalkınma Bankası işbirliğinde öğretmenlere eğitim verildi.
TİKA, Trakya Üniversitesi ve İslam Kalkınma Bankası işbirliğinde Eğitim Öğretim Programı (EÖP) kapsamında Özbekistan, Azerbaycan ve Kırgızistanlı Fen Bilgisi, Fizik, Kimya ve Biyoloji öğretmenlerinden oluşan gruba Bütünleşik Öğrenme ve Öğretme Eğitimi / STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) verildi. Trakya Üniversitesinde gerçekleşen eğitimler alanında uzman akademisyenler tarafından verildi.
Program kapsamında dünyada STEM, STEM Öğrenme-Öğretme Modelleri, STEM Okulu özellikleri gibi teorik eğitimlerini tamamlayan öğretmenlere, uygulamalı eğitimlerde rüzgâr tribünü, ekolojik kâğıt, köprü, biyoplastik yapımı, ağaç dalından kulaklık tasarlama, su arıtma cihazı ve roket tasarlama gibi beceriler kazandırıldı.
Eğitimlerini başarıyla tamamlayan öğretmenler sertifikalarını aldılar. Eğitim sonunda öğretmen grubu İstanbul’da İTÜ Bilim Merkezi, İstanbul Aydın Üniversitesi STEM Laboratuvarı ve Rahmi Koç Müzesi’ni ziyaret ederek eğitimde aldıkları teorik ve pratik bilgileri yerinde görme fırsatı buldular.
STEM eğitimi ile öğretmenlerin alanlarında mesleki bilgi, becerilerini artırarak güncel gelişmeleri yakından takip etmeleri ve eğitimin bir sonraki aşamasında öğretmenlere Formasyon Eğitimi ve Bütünleşik Öğrenme-Öğretme Eğitici Eğitimi verilmesi hedefleniyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Özbekistan Sağlık Bakanlığı ve İslam Kalkınma Bankası işbirliğinde ülkenin Andican ve Namangan şehirlerinde "Çocuk İleri Yaşam Destek Programı (AÇSAP)" düzenledi.
TİKA'nın Özbekistan'da daha önce gerçekleştirdiği AÇSAP programlarına katılarak eğitimci olan 6 Özbek ve 6 Türk doktor Andican ve Namangan şehirlerinde tecrübe paylaşımı programına katıldı.
Program kapsamında, 0-12 yaş arası çocuklarda görülen ve acil müdahale gerektiren solunum yetersizliği, solunum yolu açma, duran kalbe müdahale, ritm bozukluğunu düzenleme, yaralı yoğun bakımı, yoğun bakım sonrası tedavi ve gözetim alanlarında yeni yöntem ve teknikler konularında Özbek doktorlara eğitim verildi. Türk doktorlar, Namangan'daki eğitim programında 6 yaşındaki Bahadır İsrailov ve 15 günlük İmane İbrahimcanova'ya cerrahi müdahalede bulunarak çocukların sağlıklarına kavuşmalarını sağladı.
Özbekistan’da 466 ameliyat, 2 binin üzerinde muayene
Andican ve Namangan'daki çocuk hastanelerinde düzenlenen eğitimlere katılan, pediatr ve acil hekimlerinden Andican’da 85, Nemengan’da ise 65 olmak üzere toplam 150 Özbek doktor sertifikalarını aldı. Bölgedeki tıp fakültesi öğrencileri de bu programları takip etti.
TİKA'nın desteğiyle 2018 yılında iki ülke sağlık bakanlıklarının iş birliğiyle bu yıl Özbekistan'da gerçekleştirilen sağlık haftası kapsamında toplam 466 ameliyat ile 2 binin üzerinde muayene yapılırken, bu dönemde ayrıca TİKA tarafından düzenlenen 5 sağlık tecrübe paylaşım programına toplam 530 Özbek sağlık personeli katıldı. Özbekistan sağlık sistemine sağlanan teknik alt yapı desteği kapsamında da tam donanımlı ambulansların yanında 90 kuvöz, 110 monitör ve 30 ventilasyon cihazı temin edildi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) katkılarıyla Azerbaycan'ın Gence Devlet Üniversitesi'nde oluşturulan kütüphaneye Kafkas İslam Ordusu Komutanı Nuri Paşa'nın ismi verildi.
Azerbaycan'ın ikinci büyük kenti olan Gence'deki kütüphanenin açılışına, Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi Erkan Özoral, Gence Valisi Niyazi Bayramov, Türkiye'nin Gence Başkonsolosu Zeki Öztürk, TİKA Bakü Program Koordinatörü Teoman Tiryaki, Gence Devlet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusif Yusifov, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.
Büyükelçi Özoral, Haydar Aliyev'in Azerbaycan ve Türkiye için söylediği "Bir millet, iki devlet" ve Atatürk'ün "Sevincimiz de kederimiz de birdir" sözlerini hatırlatarak, Azerbaycan'ın her geçen gün daha da gelişmesinden Türkiye'nin büyük gurur duyduğunu söyledi. TİKA'nın 1993'ten beri Azerbaycan'da faaliyet yürüttüğünü ve Türkiye'nin, kalkınmasına destek verdiği ülkeler sıralamasında Azerbaycan'ın en başta yer aldığını vurgulayan Özoral, şunları kaydetti: "Bu tesadüfi değildir. Bu, bizim sevincimizi de kederimizi de paylaşma arzumuzdan kaynaklanıyor. 2018, Kafkas İslam Ordusunun Azerbaycan'a gelmesinin 100. yıldönümü. O dönemde Osmanlı Devleti bir ölüm kalım mücadelesine düşmüştü. Bütün cephelerde yenilgilerle yüz yüze kaldığı bir dönemde en iyi askerlerini Azerbaycan'a gönderdi. Bu ordunun sayesinde Azerbaycan bağımsızlığını tam olarak kazandı. 15 Eylül 1918'de Bakü kurtuldu. Bugün bizlere düşen atalarımızın 100 sene önce bıraktığı emanete sahip çıkmaktır. Bu kütüphane de bir yandan Kafkas İslam Ordusu ve Nuri Paşa'nın hatırasını yaşatırken bir yandan da Gence Devlet Üniversitesinde okuyan talebelere bilgiye ulaşma imkânı sağlayacaktır."
Gence Devlet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusifov, katkılarından dolayı Türkiye devletine teşekkür ederek, "Kütüphanemize Bakü'yü Ermeni ve Bolşevik çetelerden temizleyen Nuri Paşa'nın adının verilmesinden büyük gurur yaşıyoruz.' dedi.
TİKA Bakü Program Koordinatörü Tiryaki, Azerbaycan'da 25 yıldır geniş bir yelpazede projeler gerçekleştirdiklerini, eğitim, sağlık ve ekonomiye katkı sağlayan projelere öncelik verdiklerini kaydetti. Tiryaki, yeni projelerle Azerbaycan'daki destek faaliyetlerini daha güçlü şekilde devam ettireceklerini vurguladı.
Konuşmaların ardından Büyükelçi Özoral ve Vali Bayramov, konuklarla birlikte kütüphaneyi gezerek yetkililerden bilgi aldı. Yaklaşık 6 bin öğrencinin eğitim aldığı Gence Devlet Üniversitesinin içinde kurulan kütüphanede 30 bin kitap bulunuyor. Kütüphane ve okuma salonunun tüm donanımı TİKA tarafından gerçekleştirildi. TİKA ayrıca kütüphaneye yaklaşık bin adet Türkçe kitap hediye etti.
Kafkas İslam Ordusu ve Nuri Paşa
Kafkas İslam Ordusu, Osmanlı Devleti'nin Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın talimatıyla kuruldu ve Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkasya Cephesi'nde savaştı. Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ve Dağıstan'ın Osmanlı'dan yardım talep etmesi üzerine Nuri Paşa (Killigil) komutasındaki Kafkas İslam Ordusu, Azerbaycan'a doğru sefere çıktı. Gence'ye 25 Mayıs 1918'de ulaşan Kafkas İslam Ordusu'ndaki asker sayısı, Azerbaycan kolordusundan yapılan bin kişilik takviyeyle 12 bine çıktı. Güzergahındaki Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir'i de Bolşevik birlikleri ve Ermeni çetelerinden temizleyen Kafkas İslam Ordusu, 15 Eylül 1918'de Bakü'yü kurtardı. Kafkas İslam Ordusu, Bakü'nün kurtuluşu için bin 130 şehit verdi. Azerbaycan'ın Bakü, Şeki, Şamahı, Göyçay, Kürdemir, Neftçala ve Guba gibi birçok bölgesinde Kafkas İslam Ordusu şehitlerinin anıt mezarları bulunuyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Pakistan'ın Karaçi şehrinde Khadija Kız Okuluna bilgisayar laboratuvarı ve teknoloji sınıfı kurdu.
TİKA'nın Karaçi'de nüfusun en yoğun olduğu bölgelerden biri olan Korangi bölgesine kurduğu 20 öğrenci kapasiteli, tam donanımlı bilgisayar laboratuvarı ve 75 öğrenci kapasiteli teknoloji sınıfı törenle açıldı.
Açılış törenine, Türkiye'nin Karaçi Başkonsolosu Tolga Uçak, TİKA Karaçi Koordinatörü İbrahim Katırcı, eski Federal Finans Bakanı Dr. Miftah İsmail, Al-Mustafa Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı Haji Hanif Tayyap, okul yöneticileri, veliler ve öğrenciler katıldı.
Açılış konuşmasını yapan eski Federal Finans Bakanı Dr. Miftah İsmail, TİKA tarafından verilen destek sayesinde okuldaki öğrencilerin çok daha kaliteli eğitim alacağını belirterek, verilen destek için Türkiye'ye teşekkürlerini iletti.
TİKA Karaçi Koordinatörü İbrahim Katırcı, projenin eğitim alanında yapılan kalıcı projelerin güzel bir örneği olduğunu vurgulayarak, Türkiye'nin TİKA aracılığıyla Pakistan'da eğitim sektörünün geliştirilmesine yönelik projelerine devam edeceğini ifade etti. Karaçi Başkonsolosu Tolga Uçak, Pakistan ve Türkiye arasında çok uzun yıllara dayanan çok güçlü dostluk bağlarının mevcut olduğuna işaret ederek, bu gibi projelerin bu bağı daha da güçlendirdiğini ifade etti.
TİKA’nın kurduğu laboratuvar ve teknoloji sınıfında eğitim alan 8. sınıf öğrencisi Amina Şahid, coğrafya öğretmeni ve gezgin olmak istediğini söyledi. Şahid, "TİKA'nın yaptığı bilgisayar laboratuvarı sayesinde merak duyduğum ülkelere ilişkin ilginç bilgilere internet üzerinden kolayca ulaşıyorum. Hayalime ulaşmam için böyle bir imkânı sağlayan Türkiye'ye teşekkür ediyorum." dedi.
Makedonya'nın başkenti Üsküp'te Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) destekleriyle Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği (MATÜSİTEB) tarafından düzenlenen 21 Aralık Türkçe Eğitim Bayramı, törenle kutlandı.
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Makedonya Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oliver Spasovski, Makedonya Kültür Bakanı Asaf Adem, Makedonya'nın Dış Yatırımlardan Sorumlu Türk kökenli Devlet Bakanı Adnan Kahil, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Haluk Dursun, Türkiye'nin Üsküp Büyükelçisi Tülin Erkal Kara, TİKA Başkanı Serdar Çam, Türkiye ve Makedonya'dan üst düzey kurum ve kuruluş temsilcileri ile çok sayıda davetli ve vatandaş katıldı.
“Yaradılanı sevdik Yaradan’dan ötürü”
İbrahim Kalın, burada yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın selamını ileterek, "Bu güzel bayram gününde güzel Türkçemizi hatırlamak, hepimiz için hem bir vazife hem de bir onur. Çünkü dil demek, düşünce demek. Dil demek, hafıza demek. Dil demek, ifade demek, iletişim demek. Dil demek, karşımızdakini anlamak, derdimizi, meramımızı anlatmak demek." şeklinde konuştu. Dile sahip çıktıkça geçmişe, tarihe ve ecdada sahip çıktıklarını ifade eden Kalın, "Bugün dünyanın kendine istikamet aradığı bir günde, bizim düşünce geleneğimiz ne dedi yüzlerce yıl öncesinden; 'yaradılanı sevdik Yaradan'dan ötürü'. Diline, dinine, ırkına rengine, giyimine kuşamına bakmadan insanı insan olarak sevmenin felsefesini ortaya koydular." dedi. Türkçe'yi, kendilerinin 'gönül dili, düşünce dünyası, ufku ve namusu' olarak nitelendiren Kalın, şunları kaydetti: "Burada Makedonya'da hamdolsun Makedonuyla, Arnavutuyla, Türküyle, Müslümanıyla, Hristiyanıyla muazzam bir çoğulculuk örneğini hep birlikte yaşatıyorsunuz. Biz bununla gurur duyuyoruz. Özellikle Batı Avrupa'da çoğulculuk tartışmalarının olduğu, çok kültürlülüğün öldüğünün söylendiği bir dönemde sizler sadece Batı Avrupa'ya değil bütün dünyaya, bir arada yaşama ahlakının ne olduğunu en güzel bir şekilde gösteren bir topluluksunuz." Bu bir arada yaşama ahlakı, huzuru ve birlikte olma iradesini ortadan kaldırmaya çalışan düşmanların var olduğunu vurgulayan Kalın, "Bunların başında da 15 Temmuz ihanet gecesi, 251 insanımızı şehit eden FETÖ terör örgütü var." ifadesini kullandı.
Türkiye'nin önünü kapatmak ve bu ülkeyi emperyalistlere peşkeş çekmek için, yargı, siyaset, ekonomi gibi her yolun denendiğini söyleyen Kalın, "Yetmedi, 15 Temmuz gecesi hain bir darbe girişiminde bulundular. Ama ne oldu? Onların bir planı varsa Allah'ın da bir planı var. Onların sapık bir ideolojisi varsa bu milletin tertemiz bir imanı var. Onların arkasında birtakım ağababaları varsa bu milletin önünde de böyle bir lider var." şeklinde konuştu.
FETÖ'ye karşı mücadelenin, sadece Türkiye'nin meselesi olmadığını, bunun her dost ve müttefik ülkenin kendi ulusal çıkarları için vermesi gereken bir mücadele olduğunu vurgulayan Kalın, ihanet ve cinayet şebekelerinin karşısında durmanın, barbarlığa karşı medeniyetin yanında durmak olduğunun altını çizdi. Kalın, "Makedonyalı kardeşlerimizden de beklentimiz, bu terör örgütüne karşı, her tür hareketine ve yapılanmasına karşı gerekli tedbirleri almaktır. Bu sadece Türkiye'nin değil Makedonyalı Türk kardeşlerimizin de talebidir. Bakanımız burada. Bu mesajı en net bir şekilde duyduğundan en ufak bir şüphem yok." ifadelerini kullandı.
"Bu bayram Makedonya'daki karşılıklı saygının bir kanıtı"
Makedonya Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Spasovski de 21 Aralık Türkçe Eğitim Bayramı'nın, Makedonya'daki karşılıklı saygının bir kanıtı olduğunu belirterek, şahsı, Makedonya Hükümeti ve Başbakanı Zoran Zaev adına herkesin Türkçe Eğitim Bayramı'nı tebrik etti. Spasovski, "Makedonya'nın bağımsızlığından itibaren Türkiye gibi Makedonya'daki Türk toplumu da, Makedonya'nın istikrarlı ve müreffeh bir ülke olma çabalarının sadık, devamlı ve açık destekçisi olduğunu gösterdi ve kanıtladı.” değerlendirmesinde bulundu. Makedon ve Türklerin, ortak ve daimi değerler inşa ederek birlikte yaşama tecrübesini paylaştıklarını söyleyen Spasovski, Makedonya ve Türkiye'nin en üst düzeyde ikili ilişkilere sahip olduğunun altını çizdi.
Öte yandan, MATÜSİTEB Genel Başkanı Hüsrev Emin, Makedonya Türkleri olarak bugün Türkçe'nin coşkusunu, özgürce kendi kimliklerine sahip olmanın ve ona bir kez daha sıkıca sarılmanın coşkusunu ve heyecanını yaşadıklarını vurguladı. FETÖ terör örgütünün Makedonya'da halen aktif olmasının kendilerini derinden üzdüğünü ve kaygı verdiğini ifade eden Emin, "Makedonya Türkleri olarak 15 Temmuz gecesinden itibaren duruşumuz ve tavrımız nettir." dedi. Bu konuda Makedonya Hükümeti'nden somut adımların atılmasını istediklerini dile getiren Emin, "Bizler, yani Makedonyalı Türkler, FETÖ ile mücadeleye devam edeceğimizi ve bundan asla vazgeçmeyeceğimizi özellikle vurgulamak isterim." şeklinde konuştu.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından, Ankara Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu işbirliğinde, Sudan Khartoum Cheshire Home (KCH) Engelli Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi eğiticilerine Türkiye’de eğitim programı düzenlendi.
TİKA tarafından KCH Engelli Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nden aralarında uzman doktor, fizyoterapist ve teknik eğitmenlerin bulunduğu 10 eğiticiye Ankara’da 15 günlük eğitim programı düzenlendi. Eğiticilere Ankara Üniversitesi Sağlık Meslek Yüksekokulu’nun öğretim elemanları tarafından ortez – protez konuları, hastaların protezle rehabilitasyonları, protezle yürüyüşlerinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözülmesi konularında teorik ve uygulamalı eğitimler verildi. Eğitim kapsamında eğiticilerle birlikte Türkiye’ye getirilen 3 Sudanlı engelliye ortez tedavisi uygulandı.
Eğitimlerini başarıyla tamamlayan Sudanlı heyet TİKA’da düzenlenen törenle sertifikalarını aldı. Törende konuşan Engelli Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürü Menal Mustafa, “Sağlanan eğitim programından dolayı TİKA’ya ve Ankara Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokuluna teşekkür ediyorum.” dedi. Mustafa, Ankara’da edindikleri mesleki bilginin ülkelerinde bedensel engellerin rehabilitasyonunda önemli bir ilerleme sağlayacağını belirtti.
Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın Sudan’a gerçekleştirdiği ziyaretinde gündeme gelen, Sudan’ın önde gelen rehabilitasyon merkezlerinden olan ancak ilkel şartlarda faaliyet gösteren Khartoum Cheshire Home (KCH) Engelli Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nin kapasitesinin artırılmasına yönelik bir çalışma başlatılmıştı.
Ortez-protez üretim atölyesi bulunan ve rehabilitasyon eğitimlerinin verildiği merkezin şartlarını, kapasitesini ve ihtiyaçlarını tespit etmek ve Türkiye’de gerçekleştirilecek eğitim konularını belirlemek üzere Ankara Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdürü ve Ortopedik Protez ve Ortez Bilim Doktoru Prof. Dr. Serap Alsancak merkeze teknik ziyaret gerçekleştirmişti.
Merkezin daha iyi şartlarda hizmet vermesi amacıyla fiziki kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı’nın (TİKA) desteğiyle, 26 ülkeden 350’den fazla hukukçu Bakü’de gerçekleştirilen “2. Avrasya Hukuk Kurultayı”nda bir araya geldi.
Türkiye Hukuk Platformu, Uluslararası Hukukçular Birliği ve Azerbaycan Hukukçular Konfederasyonu organizasyonunda Azerbaycan’ın Başkenti Bakü’de Avrasya ülkeleri arasındaki hukuki dayanışmayı ve iş birliğini artırmak amacıyla "Uluslararası Adalet İçin Uluslararası Hukuk" ana temalı 2. Avrasya Hukuk Kurultayı düzenlendi.
Kurultay’ın açılış programına, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakan Yardımcısı Yıldız Seferinoğlu, Azerbaycan Cumhuriyeti Adalet Bakan Yardımcısı Azer Ceferov, Azerbaycan Milli Meclis’inin Hukuk Siyaseti ve Devlet Kuruculuğu Komisyonu Başkanı Ali Hüseynli, Türkiye Cumhuriyeti Bakü Büyükelçisi Erkan Özoral, Azerbaycanlı ve Türk Milletvekilleri, katıldı.
Kurultayın açılışında konuşan Azerbaycan Cumhuriyeti Adalet Bakanı Yardımcısı Azer Ceferov, son dönemlerde artan terör olaylarına ve insanlık suçlarına dikkat çekerek, bu sorunların çözümü için hukuk çerçevesinde yeni arayışların gerçekleştirilmesinin önem arz ettiğini vurguladı. Diğer ülkeler ile iş birliği anlaşmalarının olmasına gerek kalmaksızın bu konuda hassas davranılması gerektiğini söyleyen Ceferov, FETÖ terör örgütü mensuplarının tutuklanarak Türkiye’ye teslim edilmesinin bu konuda önemli bir örneği olduğunu dile getirdi.
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakan Yardımcısı Yıldız Seferinoğlu da Türkiye’nin uzun yıllardır terörle mücadele ettiğini ve bu alanda sahip olduğu tecrübelerini dost ülkelerle paylaşmaya hazır olduğunu vurguladı. Bu çerçevede Türkiye olarak Azerbaycan’ın terörle mücadelede atığı adımları desteklediklerini söyledi.
26 ülkeden 350’den fazla hukukçunun katıldığı kurultayın birinci gününde, “Uluslararası Hukuk ve Uluslararası Kurumlar”, “Göç, Sığınma ve İnsanlığa Karşı Suçlar”, “Uluslararası Terörizm” ve “Uluslararası Hukuk ve Silahsızlanma” başlıklarında oturumlar yapıldı. Düzenlenen kurultayın ikinci gününde ise, yüksek yargı temsilcilerinin, akademisyenlerin ve baro mensubu avukatların ülkeler arasındaki hukuk iş birliği imkânlarının değerlendirilmesi ve iş birliklerinin arttırılması konularında çalıştay düzenlendi.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), 2005'ten beri faaliyet gösterdiği Makedonya'da birçok alanda 900'ün üzerinde projeyi hayata geçirdi.
Makedonya'da 2005'te faaliyete başlayan TİKA, eğitim, sağlık, tarım, hayvancılık, kırsal kalkınma, idari ve sivil altyapıların güçlendirilmesi, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve ecdat yadigârı kültürel mirasın korunması alanlarında 900'den fazla projeyi hayata geçirdi.
Eğitimden sağlığa, tarım ve hayvancılığın geliştirilmesinden kırsal kalkınmanın sağlanmasına, idari ve sivil altyapıların güçlendirilmesinden kurumsal kapasitenin geliştirilmesine kadar birçok alanda proje gerçekleştiren TİKA, bunların yanı sıra Makedonya'daki ecdat yadigârı kültürel mirasın korunmasına da büyük önem veriyor.
TİKA'nın en fazla önem verdiği sektörlerin başında eğitim geliyor. TİKA Makedonya'nın farklı bölgelerinde, okulların inşaatı ve mevcut okulların kapsamlı tadilatı ile donanımı noktasında birçok proje hayata geçirdi. Irk, din ve dil ayrımı yapmadan her çocuğun eşit şartlarda eğitim alması için çalışmalar yapan TİKA, bugüne kadar 24'ü onarım, 14'ü inşaat olmak üzere, toplam 38 ilköğretim okulu ve lise ile üniversiteleri yeniledi, yaklaşık 15 bin öğrenciye hizmet veren bu okullar bölgelerinin seçkin eğitim kurumları haline geldi.
Sağlık alanında projeler
TİKA sağlık sektöründe, Makedonya halkının gerek kırsal alanda gerekse şehirlerdeki sağlık hizmetlerine erişiminde yaşadığı güçlüklerin azaltılmasına yönelik önemli projeler hayata geçirdi. Bu kapsamda, hastane ve sağlık ocaklarının tadilatı, tıbbi cihaz ve ekipmanlar ile hastane mobilyasından oluşan donanım desteği projeleri gerçekleştiren TİKA, Makedonya'daki bebek ölümlerinin azaltılması amacıyla sağlık merkezlerinin yenilenmesi ve modern tıbbi ekipman ve donanım desteği de sağladı. TİKA Makedonya'da, hastenelerde anne ve bebeklerin maruz kaldıkları bulaşıcı enfeksiyon hastalığı riskinin ortadan kaldırılmasına yönelik fiziki kapasite geliştirme projeleri, bu merkezlerde görev yapan sağlık personeline yönelik eğitim programları, tıbbi analiz laboratuvarlarının kurulması, hasta nakil ilk yardım ambulansları temini ile sağlık bilimlerinin farklı ana bilim dallarını kapsayan konferans ve sempozyumların gerçekleştirilmesine yönelik de projeler uyguladı.
Kamusal hizmetlere erişimde kolaylık sağlanarak verimliliğin artırılması için kurumların fiziki ve bilişim altyapılarının güçlendirilmesine de katkı sağlayan TİKA, kamu kurumlarında görevli personelin kapasite gelişimine yönelik eğitim programları düzenlendi.
Tarımsal kalkınmaya destek
TİKA Makedonya'da ayrıca, ekonominin canlanması ile üretimin teşvik edilmesi ve çeşitlendirilmesi projelerini de her yıl geliştirerek uygulamaya devam ediyor. Doğu Makedonya'da "sera sebzeciliğinin geliştirilmesi", "arıcılığın geliştirilmesi", "pirinç kalitesi ve üretiminin geliştirilmesi", "meyveciliğin geliştirilmesi" projelerini hayata geçiren TİKA, özellikle ekonomik açıdan ağır şartların hâkim olduğu bu bölgede tarımsal ve hayvansal üretim sektörlerinde gerçekleştirilen projelerle kırsal kalkınmaya katkı sağlıyor. Projeler kapsamında, Doğu Makedonya'da 560 aileye seracılık ekipmanları ve tohum desteği, Doğu ve Batı Makedonya'da 200 aileye arı kovanı ve ekipman desteği, 320 aileye ceviz, kiraz, erik, badem ve Hicaz narı fidan desteği sağlandı. TİKA Makedonya'da ayrıca, Balkanlar'da barış kuşağı oluşturulmasına, kültürel değerlere sahip çıkılmasına katkı sunan sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliğinde sosyal ve kültürel faaliyetler de gerçekleştirdi.
Makedonya'daki ortak tarihi ve kültürel miras korunuyor
Ortak tarihi mirası korumayı ve Makedonya'nın kültür turizminin gelişimine katkı sağlanmayı hedefleyen TİKA, başta tarihi camiler olmak üzere ülkedeki birçok tarihi eserin restorasyonunu gerçekleştirdi. Restorasyon projeleri kapsamında, Merkez Jupa Belediyesi Kocacık Köyü'nde Ali Rıza Efendi’nin aile ve akraba evinin inşaatı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün de eğitim aldığı Manastır Askeri İdadisi'nin yenilenmesi TİKA tarafından yapıldı. Manastır'daki İshak Çelebi, Üsküp'teki Hüseyin Şah ve Mustafa Paşa ile Radanya'daki Mahmud Ağa camilerinin restorasyonu da TİKA tarafından tamamlanırken, Üsküp Sultan Murad Camisi ile Alaca Cami'nin restorasyonu ise devam ediyor. – Türkçe'nin gelişimine de katkı sağlıyor Öte yandan TİKA, Makedonya'da Türkçenin gelişmesi ve desteklenmesi projelerine de katkıda bulunuyor. Ülkede faaliyet gösteren 50'nin üzerinde derneğin çatı kuruluşu olan Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği (MATÜSİTEB) tarafından 2008'den beri düzenlenen 21 Aralık Makedonya Türklerinin Türkçe Eğitim Bayramı kapsamında düzenlenen kutlamalar, TİKA tarafından da destekleniyor.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) desteğiyle Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği (MATÜSİTEB) ile Uluslararası Balkan Üniversitesi (İBU) tarafından Makedonya'nın başkenti Üsküp’te 21 Aralık Türkçe Eğitim Bayramı çerçevesinde "Balkanlarda Barışın Dili Türkçe" konulu panel düzenlendi.
Düzenlenen panele, TİKA Balkanlar ve Doğu Avrupa Daire Başkanı Mahmut Çevik, eski AK Parti Sakarya Milletvekili Mustafa İsen'in yanı sıra Makedonya Kültür Bakanlığı temsilcileri, ülkedeki Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, bölgeden akademisyenler ve çok sayıda davetli katıldı. TİKA Balkanlar ve Doğu Avrupa Daire Başkanı Çevik, burada yaptığı konuşmada, Balkanlar ve Doğu Avrupa ülkelerinde 2 milyona yakın Türk toplumunun yaşadığını ifade ederek, Türkçe’den Hırvatça, Sırpça, Boşnakça ve Arnavutça gibi bu coğrafyanın dillerine 7 ile 8 bin kelime girdiğini vurguladı. Türk kültürü ve dilinin yüzyıllar boyunca Balkan kültürünü beslediğine dikkati çeken Çevik, "Rumeli’nin müziğinde, sesinde, ağzında, gözyaşında Türkçe vardır. Rumeli’de birbirimize saygının dili yine Türkçe'dir.” şeklinde konuştu. Çevik, "Bursa’daki kültür ne anlama geliyor ise Selanik de Gümülcine de İskeçe de aynı kültürü ifade ediyor. Edirne’de kültür hangi anlama geliyor ise Filibe de Burgaz da Manastır da aynı kültürü ifade ediyor. Sakarya’da kültür neyi ifade ediyor ise Üsküp’te, Prizren’de, Priştine’de Tiran’da da aynı kültürü ifade ediyor." değerlendirmesinde bulundu. “Makedonya Türkçesi bir edebiyat Türkçesidir” diyen Çevik, Rumeli insanının, barışın dili Türkçe ile bölgede Osmanlının somut ve soyut kültürel mirasına sahip çıkmanın gayreti içerisinde olduğunun altını çizdi.
İsen de Balkanlar'a coğrafi gözle bakıldığında, bu bölgenin dik dağlar, derin vadiler, geçit vermeyen akar sularla çok fazla bölündüğünü ve bunun başta insan olmak üzere bütün canlıları da şekillendirdiğini belirtti. Bunun neticesinde Balkanlar'ın ancak üzerlerinde bir şemsiyenin var olduğu tablolarda birlik ve beraberlik içinde olduğunun altını çizen İsen, "Osmanlıların bölgeye gelmesiyle birlikte yeni bir yapı ortaya çıktı ve adına Pax-Ottomana dediğimiz yaklaşık 700 yıl süren bir barış dönemi ortaya çıktı ve bu barış döneminde iletişimi sağlayan en önemli dil Türkçe oldu. Bir anlaşma, bir ‘Lingua Franca’ meydana geldi.” şeklinde konuştu. Türkçe’den Balkan dillerine girmiş 8 bine yakın tescil edilmiş kelime olduğunu söyleyen İsen, bu kelimelerin büyük ölçüde medeniyetle ilgili kelimeler olduğunu kaydetti. İsen, Balkanların çok renkli yapısıyla dünyada örnek bölgelerden birisi olduğunu vurgulayarak, “Balkanlar’da Türkçe bir şehir diliydi, bir uygarlık diliydi, bir şehirlilik diliydi. O bakımdan bugün de bu renkli yapı devam ediyor, etmeli.” dedi.
"Bir milletin varlığı, dilinin varlığıyla devam etmekte, varlığını bununla sürdürmektedir."
İBU Rektörü Prof. Dr. Mehmet Dursun Erdem ise 2006'da İBU’nun kurulmasında gösterdiği gayretten dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür ederek, Mustafa Kemal Atatürk’ün "Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir" sözünü hatırlattı. Erdem, “Dil bilinci Makedonya Türklüğünde aslında Türkiye’den daha güçlüdür diyebilirim. Bir milletin varlığı, dilinin varlığıyla devam etmekte, varlığını bununla sürdürmektedir.” dedi. Mehmet Akif Ersoy, Yahya Kemal Beyatlı, Turgut Özal gibi isimlerin Türkiye Cumhuriyeti devletinin varlığıyla adeta bayraklaşmış isimler olduğunu söyleyen Erdem, “Bu isimlerin bazı terör örgütleri tarafından, özellikle FETÖ terör örgütü tarafından kullanılması bizi incitmekte ve yaralamaktadır.” diye konuştu.
Öte yandan, MATÜSİTEB Başkanı Hüsrev Emin, 21 Aralık Makedonya Türkçe Eğitim Bayramı’nın Makedonya Türklerinin en önemli varlık ispatının olduğunu vurgulayarak, “İnşallah bu 6-7 asır süregelen bu Türkçe sevdası, Türkçe’ye sahip çıkma olgusu inşallah bundan sonra da burada devam edecektir ve ilelebet bu topraklarda Türkçe payidar olacaktır.” ifadesini kullandı. Prof. Dr. Ali Kafkasyalı'nın moderatörlüğündeki panelde bilim insanları dille ilgili konularda sunum yaptı.
